Δευτέρα, 4 Απριλίου 2016

XAΣΑΜΠΟΥΛΙΑ: Το πρώτο οργανωμένο έγκλημα στην Κύπρο - Ο φόβος και ο τρόμος του νησιού - Όλη η δράση τους και όλες οι ιστορικές λεπτομέρειες


XAΣΑΜΠΟΥΛΙΑ: Το πρώτο οργανωμένο έγκλημα στην Κύπρο - Ο φόβος και ο τρόμος του νησιού - Όλη η δράση τους και όλες οι ιστορικές λεπτομέρειες
Τα τρομερά εγκλήματα που συγκλόνιζαν την Κύπρο, οι μεγάλες συγκρούσεις με την Αστυνομία, η σύλληψη τους, η δίκη και το τέλος της πρώτης εγκληματικής οργάνωσης στην Κύπρο - Ιστορικά ντοκουμέντα

Του Αντρέα Πολυκάρπου

Οι πρώτες οργανωμένες εγκληματικές ενέργειες στην Κύπρο έχουν τις ρίζες τους στην περίοδο της αγγλοκρατίας με μέλη τουρκοκύπριους κατοίκους του νησιού.

Την περίοδο εκείνη ( 1887-1897) τα Χασαμπουλιά δρούσαν ανενόχλητοι σε όλη την Κύπρο σκορπίζοντας τον τρόμο και χλευάζοντας τις τοπικές αρχές που ανήμπορες να τους σταματήσουν, αρκούνταν απλά να παρακολουθούν τις εξελίξεις περιμένοντας κάποιο στραβοπάτημα τους για να τους συλλάβουν.

Τα χασαμπουλιά κατηγορούνταν για πολλαπλές ληστείες, δολοφονίες (21 ατόμων), βιασμούς αλλά και αρπαγές γυναικών. Οι άνθρωποι αυτοί σκορπούσαν παντού τον τρόμο και σίγουρα πολλοί σημερινοί παράνομοι δεν μπορούν να φτάσουν την ψυχρή τους εγκληματικότητα, τα πανέξυπνα σχέδια τους, το πανούργο μυαλό τους, την ατσαλένια αντοχή τους και την πειθαρχεία τους.

Με μοναδικά τους μέσα τα άλογα τους και τα πόδια τους κατάφερναν να διαφεύγουν από τις αρχές χωρίς να γίνονται αντιληπτοί. Η συμμορία των ΧΑΣΑΜΠΟΥΛΙΩΝ πήρε το όνομα της από το συνδυασμό του ονόματος και του επιθέτου του μεγαλύτερου, από τα τρία αδέλφια, που έδρασε πρώτος, του Χασάν Αχμέτ Πολύς.

Η συμμορία αποτελείτον από τα τρία αυτά αδέλφια τα οποία κατάγονταν από το χωριό Μαμώνια της Πάφου , ενώ δέχονταν και τη βοήθεια άλλων εγκληματικών στοιχείων.

Όταν ο μεγάλος αδελφός Χασαμπουλής συνελήφθη και φυλακίστηκε μετά από τη δίχρονη δράση του ( 1887-1888) συνέχισαν το εγκληματικό του έργο μετά από έξι χρόνια τα δύο αδέλφια του Μεχμέτ Αχμετ Καιμακαμ και Χουσεΐν Αχμετ Καβουνής. Τα Χασαμπουλιά τροφοδότησαν πολλούς ποιητές με τα κατορθώματα τους ενώ μέχρι σήμερα τα βουνά της Πάφου αντιλαλούν τη φωνή τους.

ΧΑΣΑΝ ΑΧΜΕΤ ΠΟΛΥΣ: Ο πρώτος εκ των τριών αδελφών

Ο πατέρας των Χασαμπουλιών αφού έφυγε από τη Λεμεσό εγκαταστάθηκε στα Μαμώνια της επαρχίας Πάφου όπου και παντρεύτηκε την Αίσιε Χαββα με την οποία απέκτησε τέσσερα παιδιά.

Το 1887 ο μεγαλύτερος γιος του Αχμέτ Πολύ, Χασαν Αχμέτ Πολύς, ήταν γύρω στα 20 και ήταν ιδιοκτήτης καφενείου ενώ προηγουμένως ήταν βοσκός. Ήταν ένας ήσυχος άνδρας, πολύ όμορφος, δυνατός και υγιής. Αγάπησε κάποια νέα που ονομαζόταν Εμετέ από τα Μαμώνια. Για κακή του τύχη τη συγκεκριμένη κοπέλα διεκδικούσε ένας εγκληματίας από το Μαμώνια ο Χαιρεττίν ο οποίος την παρενοχλούσε.

Αυτή το είπε στον Αχμέτ Πολύ, που εξοργίστηκε με τη συμπεριφορά του συγχωριανού του και θέλησε να πάρει εκδίκηση κάνοντας τρεις αποτυχημένες απόπειρες δολοφονίες ενάντια στον Χαιρεττίν. Αυτός θορυβοποιήθηκε και κατάφερε να συνωμοτήσει εναντίων του με τον εμπλέξει σε μια δήθεν κλοπή.

Ο Χασαμπουλής συλλαμβάνεται από την αστυνομία αλλά καταφέρνει να διαφύγει προς τα βουνά όπου και βρίσκει καταφύγιο σε σπηλιές και ρεματιές. Ο Χασαμπουλής μαθαίνει νέα για τις έρευνες της αστυνομίας από τους κατοίκους των γύρω χωριών.

Ο φυγάς πληροφορείται για το γεγονός της κλοπής δύο βοδιών του πατέρα του από ένα ληστή ονόματι Χατζηγιώργη και τον οποίο φονεύει για λόγους εκδίκησης. Αργότερα ο Χαιρεττίν λόγω του ότι φοβάται για τη ζωή του καταστρώνει σχέδια για του δολοφονία του Χασαμπουλιού με κάποιους κοινούς γνωστούς τους.

Στις συμπλοκές Χασαμπουλής τραυματίζεται αλλά φονεύει κιόλας έναν εκ τους διώκτες του. Η καταδίωξη συνεχίζεται πιο εντατικά με την αστυνομία να συνεργάζεται με αρκετούς εγκληματίες. Ο Χασαμπουλής πληροφορούμενος το γεγονός αυτό προσπαθεί να πάρει εκδίκηση και φονεύει άλλον ένα εκ των διωκτών του.

Από τα βουνά που κρυβόταν διατυμπάνιζε ότι κανένα τίμιος άνθρωπος δεν κινδύνευε παρά μόνο όλοι οι εγκληματίες και απατεώνες. Γι’ αυτό το λόγο οι περισσότεροι άνθρωποι ήταν με το μέρος του.
Αυτό όμως που δεν κατάφεραν οι διωκτικές αρχές το πέτυχε η μαλάρια.

Καθώς ήταν σοβαρά άρρωστος τον συνέλαβε η αστυνομία χωρίς αυτός να φέρει όποιαδήποτε αντίσταση προσμένοντας μάλιστα την αστυνομία.

Στη δική που ακολούθησε καταδικάστηκε εις θάνατον, αλλά αργότερα η ποινή του μειώθηκε σε ισόβια φυλάκιση. Στη φυλακή παρά την μια και μοναδική του προσπάθεια να αποδράσει είχε δείξει πολύ καλή διαγωγή.

Τα άλλα δύο Χασαμπουλιά - Η συνέχεια του εγκλήματος:

Tην εγκληματική δράση του μεγάλου τους αδελφού συνέχισαν τα δύο μικρότερά αδέλφια με ακόμα πιο σκληρό τρόπο από τον πρεσβύτερο Χασαμπουλή.

Η αρχή έγινε με την αποφυλάκιση του θείου τους ο Χουσεΐν Καταλιώνας μετά από επταετή φυλάκιση, αφού είχε καταδικαστεί μαζί με τον Χασαμπουλή.

Τα δύο μικρότερα αδέλφια του Χασαμπουλή θεωρούνταν αρκετά φιλήσυχα, ενώ δεν είχαν δώσει κανένα δείγμα εγκληματικής συμπεριφοράς. Με την αποφυλάκιση του θείου τους ξεκινούν τα προβλήματα με το νόμο.

Και ενώ ο Μεχμέτ Καιμακαμ νυμφεύθηκε την Μουνισέ και ο Καβουνής ζούσε μια φιλήσυχη ζωή, ο θείος τους Χουσεΐν Καταλιώνας δημιούργησε δεσμό με μια ελληνοκύπρια τη Λενού Κοκκινόφτα.

Λόγω του ότι αυτός ήταν τουρκοκύπριος και αυτή ελληνοκύπρια αντιμετώπισαν πολλά προβλήματα με την οικογένεια της Λενούς και σε μια σύγκρουση με τον αδελφό της και τους φίλους του ο Χουσεΐν δολοφόνησε τον Κολώτα για τη δολοφονία του οποίου συνελήφθηκε από την αστυνομία και μεταφέρθηκε στο σπίτι του κοινοτάρχη από το οποίο δραπέτευσε με τις χειροπέδες. Τελικά επανασυνελήφθει αλλά αφέθηκε ελεύθερος λόγω ελλιπής μαρτυρίας σε βέρος του.

Το βάρος της εγκληματικής ενέργειας έπεσε πάνω στα δύο αδέλφια που από εκείνη τη στιγμή και μετά πήραν το όνομα ΧΑΣΑΜΠΟΥΛΙΑ ζώντας στην παρανομία, συνεργαζόμενοι με αρκετούς κατοίκους των χωριών της Λεμεσού και της Πάφου. Η συναναστροφή με διάφορους εγκληματίες και ειδικότερα με τον Τσελεπή τους τελειοποίησε στη χρήση των όπλων και γενικά στις εγκληματικές ενέργειες.

Η αστυνομία ξεκίνησε το ανθρωποκυνηγητό για σύλληψη των φυγάδων, ενώ τους πρότεινε να παραδοθούν και να εκτίσουν ποινή 6 μόνο μηνών. Αυτοί όμως προτίμησαν να ακούσουν τη συμβουλή του Βασφή Εφέντη να παραμείνουν στην παρανομία και να φονεύσουν τον Χασάν Εφέντη διότι κάποτε είχε μαρτυρήσει ενάντια στο γαμπρό του με αποτέλεσμα να καταδικαστεί σε θάνατο. Τα Χασαμπουλιά τον δολοφονούν.

Από τη στιγμή αυτή, αφού έβαψαν τα χέρια τους με το πρώτο εχθρικό αίμα αποφασίζουν να ζήσουν για πάντα στην παρανομία και ξεκαθαρίσουν παλιούς λογαριασμούς με τη δύναμη των όπλων. To επόμενο θύμα τους ήταν ο Χαιρεττίν ο μπάσταρδος ο οποίος είχε ψευδομαρτυρήσει σε βάρος του αδελφού τους.

Τον δολοφόνησαν ένα βράδυ στη μάντρα του με τη βοήθεια του Χουσνί Σαλλίχ πυροβολώντας τον κατά συρροή με αποτέλεσμα να διαλυθεί το κεφάλι του. Ο Χαιρεττίν δεν ήταν ο μοναδικός ψευτομάρτυρας που ήθελαν να εκδικηθούν. Τα Χασαμπουλιά δολοφόνησαν τον Νικόλαο Παπακυριακού στις 5 Ιουνίου 1895 στο χωριό του Μαμώνια. Την περίοδο αυτή τα Χασαμπουλιά εντείνουν την δράση τους και σε άλλους εγκληματικούς τομείς με απαγωγές και βιασμούς γυναικών.

Ο φόβος των γυναικών ήταν τόσος που κυκλοφορούσαν μαντυλοφορεμένες προκειμένου να μην γίνονται αντιληπτές από τους φυγάδες. Μια τέτοια περίπτωση συνέβη τον Ιούνιο του 1895 όπου απήγαγαν τη σύζυγο ενός τουρκοκύπριου από το χωριό Μαλούντα παρακινούμενοι από κάποιον άλλο τ/κ. Αφού τη βίασαν την επέστρεψαν στο χωριό της μετά από μέρες σε πολύ άσχημη κατάσταση.

Η περίπτωση αυτή δεν ήταν η μόνη. Η Φεριτέ από την Αλέκτορα όταν απείχθει από το σύντροφο της όχι μόνο υπέκυψε στις ορέξεις τους αλλά με τη θέληση της τους ακολούθησε μέχρι το Νοέμβριο του 1895. Τα Χασαμπουλιά εντωμεταξύ είχαν φονεύσει το σύντροφο, ο οποίος τους απειλούσε.

Μια άλλη νέα που απήγαγαν τα Χασαμπουλιά ήταν η Πέμπε Μουλλά μετά από παρεναίσεις της Φεριτέ που ήθελε γυναικεία συντροφιά.

Οι προσπάθειες της αστυνομίας :

Καθόλη τη διάρκεια της εγκληματικής τους δράσης η αστυνομία προσπαθούσε με κατασκόπους να τους συλλάβει αλλά όχι μόνο οι κάτοικοι των χωριών φοβούνταν να τους καταδώσουν αλλά οι προσπάθειες τους δεν καρποφορούσαν λόγω του ότι οι εγκληματίες είχαν διάφορα καταφύγια τα οποία η αστυνομία και οι κατάσκοποι της δεν μπορούσαν να ανακαλύψουν.

Τα κρυσφήγετα τους βρίσκονταν : 1) Έξω από το Πισσούρι σε ένα λόφο. 2) Στο βουνό του Κέφαλου έξω από τον Άγιο Νικόλαο. 3) Στην Πέρα Βάσα. 4) Στο βουνί της Παναγιάς. 5) Στα Αλώνια, έξω από το χωριό. 6)Στο δάσος του Ορείτη.

Φυγαδευμένοι στα κρυσφήγετά τους συνέχισαν τις δολοφονίες κι ενώ η αστυνομία τους επικήρυξε για 100 λίρες χωρίς όμως οποιοδήποτε αποτέλεσμα, Αφού οι φυγάδες συνέχισαν να προελαύνουν ανενόχλητοι φονεύοντας τον Γενή Χριστοφή που ήταν Τούρκος και είχε αλλαξοπιστήσει.

Τον Γιάννη Μιχαήλ τον οποίο σκότωσαν επειδή ζητούσαν πληροφορίες για το γαμπρό του και δεν τους τις έδινε, καθώς και τον Μπαυραμ Μουσταφά με το φίλο του Μαχμούτ Καζουλή γιατί τους υποψιάζονταν για συνεργασία με την αστυνομία. Οι τρείς φόνοι διενεργήθηκαν το Σεπτέμβριο του 1895.

ΤΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ

« ΕΠΕΙΔΗ ΕΧΟΥΝ ΕΚΔΟΘΕΙ ΔΙΑΤΆΓΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΟΥΣΕΙΝ ΑΧΜΕΤ ΠΟΛΥ, ΜΕΧΜΕΤ ΑΧΜΕΤ ΚΑΙΜΑΚΑΜ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΜΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΟΥΣΝΙ ΣΑΛΛΙΧ, ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΡΟΒΑΣΑ, ΜΕ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΔΙΔΕΤΑΙ ΑΜΟΙΒΗ 100 ΛΙΡΩΝ ΣΕ ΟΠΟΙΔΗΠΟΤΕ ΠΡΟΣΩΠΟ ΠΟΥ ΘΑ ΔΩΣΕΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΟΔΗΓΟΥΣΕ ΣΤΗ ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΩΝ ΑΝΩΤΕΡΩ, 2 ΙΟΥΛΙΟΥ 1895».

Οι μεγάλες συγκρούσεις με την αστυνομία:

Oι αστυνομικές αρχές και η αγγλική κυβέρνηση παρά τις εξαγγελίες και την προσπάθεια για τη σύλληψη των Χασαμπουλιών δεν κατάφεραν να φέρουν οποιοδήποτε αποτέλεσμα.

Οι συγκρούσεις με τους φυγάδες εντείνονταν. Την Κυριακή 8 Οκτωβρίου 1895 μετά από 4 συνεχόμενες συγκρούσεις συλλαμβάνονται οι δύο συνεργάτες των Χασαμπουλιών συνελήφθησαν, ενώ ο Καβουνής τραυματίστηκε πολύ σοβαρά αλλά κατάφερε για ακόμα μια φορά να ξεφύγει και να φυγαδευτεί από τα δύο άλλα Χασαμπουλιά.

Στη σύγκρουση αυτή που έγινε στο Πισσούρι τραυματίστηκαν και σκοτώθηκαν ορισμένοι αστυνομικοί. Το τέλος των Χασαμπουλιών πλησίαζε όλο και πιο πολύ αφού είχαν βγει από τη μέση οι δύο συνεργάτες τους, ενώ ο ένας εκ των τριών ήταν σοβαρά τραυματισμένος.

Το περίεργο στην περίπτωση αυτή είναι το γεγονός ότι τον Καβουνή μετά τον τραυματισμό του από την αστυνομία και τη φυγή του, κατάφεραν να τον περικυκλώσουν στη σπηλιά που είχε κρυφτεί. Με 5 αστυνομικά μπλόκα τον είχαν περικυκλώσει αλλά το βράδυ κατόρθωσε να ξεφύγει χωρίς να αντιληφθεί κάποιος οτιδήποτε.

Παρά τα ίχνη του αίματος δεν μπόρεσαν οι αστυνομικές αρχές να τον συλλάβουν. Όλοι όμως ήταν σίγουροι για τη σύλληψη των εγκληματιών.

Η σύλληψη των Χασαμπουλιών:

Το τέλος των Χασαμπουλιών ήταν απλά θέμα χρόνου. Στις 2 Φεβρουαρίου 1895 τα Χασαμπουλιά κατέφυγαν στο σπίτι της 20χρονης Ραπιέ η οποία παρακινούμενη από την αστυνομία δέχτηκε τους φυγάδες στο σπίτι της όπου αφού τους έβαλε ναρκωτικό στο φαγητό τους άφησε να αποκοιμηθούν ενώ αυτή παρακινήθηκε από το φίλο των εγκληματιών Δίλχα, που εντωμεταξύ είχε μυστικές επαφές με την αστυνομία, να απομακρυνθεί από το σπίτι.

Τα μεσάνυχτα κατέφθασαν στο Κιδάσι στο σπίτι της Ραπιέ οι αστυνομικές αρχές ( 20 άντρες με τον επιθεωρητή Μουσταφά Σεφκή). Ζήτησαν από τους φυγάδες να παραδοθούν αλλά αυτοί για απάντηση άνοιξαν πυρ κατά των αστυνομικών.

Στη συμπλοκή τραυματίστηκε θανάσιμα ο ένας εκ των δύο αδελφών, ο Καβουνής, ο οποίος πριν πεθάνει ζήτησε από τους συνεργάτες του να μην παραδοθούν και να ξεψυχήσουν μαχόμενοι. Τελικά οι εναπομείναντες εγκληματίες παράκουσαν τη συμβουλή του Καβουνή και παραδόθηκαν.

Οι αστυνομικοί τόσο πολύ φοβούνταν να τους πλησιάσουν που τους ζήτησαν να παραδώσουν τα όπλα αλλά οι αστυνομικοί μετρώντας αντιληφθήκαν ότι οι φυγάδες είχαν κρατήσει ένα όπλο. Το συγκεκριμένο όπλο το είχαν κρατήσει για να φονεύσουν το Δίλχα ο οποίος τους είχε προδώσει.

Τελικά παρέδωσαν και το τελευταίο όπλο. Η αστυνομία εισήλθε στο σπίτι της Ραπιέ και αφού συνέλαβε τους δύο εγκληματίες, άρχισε να ρίχνει πυροβολισμούς στον αέρα εις ένδειξη του σπουδαίου κατορθώματος της.

Η μεταφορά των Χασαμπουλιών έγινε με πανηγυρικό τρόπο από το χωριό στην Λεμεσο για να δικαστούν.

Η δίκη των χασαμπουλιών:

Η καταδίκη των Χασαμπουλιών σε θάνατο ήταν κάτι το αναμενόμενο. Έτσι το Μάρτιο του 1896 καταδικάζονται σε θάνατο. Η ποινή εκτελέστηκε μερικές μέρες αργότερα.

Σε ισόβια καταδικάστηκαν οι Φεριτέ και Χασάν οσμάνης για συμμετοχή στην εγκληματική δράση των Χασαμπουλιών.

Τα ο οριστικό τέλος των Χασαμπουλιών δόθηκε λίγες μέρες αργότερα όταν ο μεγάλος αδελφός Χασαμπουλής προσπάθησε να δραπετεύσει από τις φυλακές με σκοπό να εκδικηθεί την προδοσία που δέχτηκαν τα αδέλφια του.

Για κακή του τύχη όμως μια σφαίρα από το όπλο ενός αστυνομικού τον έστειλε στον άλλο κόσμο.

Μετά απ’ αυτή την εξέλιξη γράφτηκε ο επίλογος της συμμορίας των ΧΑΣΑΜΠΟΥΛΙΩΝ.

« ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΥΚΟΛΟΝ ΝΑ ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΗ ΤΙΣ ΤΑ ΚΑΚΑ ΩΝ ΕΓΕΝΟΝΤΟ ΠΡΟΞΕΝΟΙ ΟΙ ΣΥΛΛΗΥΘΕΝΤΕΣ ΚΑΚΟΥΡΓΟΙ, ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΒΕΒΑΙΟΝ ΟΤΙ ΑΠΕΣΤΕΙΛΑΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΛΛΟΝ ΚΟΣΜΟΝ ΑΥΤΟΙ ΕΙΤΕ ΑΜΕΣΩΣ ΕΙΤΕ ΕΜΜΕΣΩΣ, ΠΕΙΡ ΤΟΥΣ ΕΙΚΟΣΙΝ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ, ΩΝ ΟΙ ΠΛΕΙΟΝΕΣ ΟΘΩΜΑΝΟΙ (…). ΚΑΙ ΗΔΗ ΑΝΑΜΕΝΕΙ ΤΟΥΣ ΣΥΛΛΗΦΘΕΝΤΑΣ ΚΑΚΟΥΡΓΟΥΣ ΤΟ ΦΟΒΕΡΟΝ ΤΕΛΟΣ. ΑΛΛΑ ΑΡΑΓΕ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΡΚΕΤΗ ΤΙΜΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΣΩΝ ΔΙΕΠΡΑΞΑΝ; ΑΣ ΑΡΚΕΣΘΩΣΙΝ ΟΜΩΣ ΕΙΣ ΤΑΥΤΗΝ, ΑΦΟΥ ΕΤΕΡΑ ΜΕΓΑΛΕΙΤΕΡΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ…» ( εφημερίδα Αλήθεια 28 Φεβρουαρίου 1896)

* Πήροφορίες και ντοκουμέντα πάρθηκαν από το βιβλίο του Παναγιώτη Παπαδημήτρη: "Χίλιoι Αγριoι Φόvoι στηv Κύπρo", Τόμoς Α. Η συμμoρία τωv κυπρίωv εγκληματιώv, γvωστώv ως τα Χασαμπoυλιά, πoυ έδρασαv τις δεκαετίες τoυ 1880 και 1890.

http://www.onlycy.com/articles/kyria-themata/topika/67406-xasampoylia-to-proto-organomeno-egklima-stin-kypro-o-fovos-kai-o