Δευτέρα, 4 Απριλίου 2016

Ναι, η Τουρκία ανήκει στο ΝΑΤΟ


























Ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μιλούσε κάποτε με τον αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο ξένο ηγέτη. Τώρα, δε βρίσκει καν θέση στο επίσημο πρόγραμμα του Ομπάμα όταν επισκέπτεται την Ουάσινγκτον. Μπορεί να σωθεί αυτός ο γάμος;

Αναμφίβολα, η σχέση τους είναι δύσκολη. Όμως αν διευρύνουμε την ερώτηση σε εάν η Τουρκία ανήκει στον υπό την ηγεσία των ΗΠΑ Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου, τότε η απάντηση είναι εύκολη: φυσικά και ανήκει.

Δε συμφωνούν όλοι σε αυτό. Οι πολιτικές της Τουρκίας για τους κούρδους, τη Συρία και το Ισλαμικό Κράτος δε συμφωνούν με αυτές των ΗΠΑ και άλλων συμμάχων του ΝΑΤΟ, επισημαίνουν, ενώ το ιστορικό του Ερντογάν με τη δημοκρατία και την ελευθερία του λόγου κάνει τις ΗΠΑ και την Ευρώπη να αισθάνονται όλο και λιγότερο άνετα.

Όμως το ΝΑΤΟ είναι μια στρατιωτική συμμαχία, στην οποία οι κοινές αξίες δεν είναι εξίσου απαραίτητες με έναν κοινό στόχο. Ο στόχος αυτός είναι η ασφάλεια. Ο έλεγχος της πρόσβασης από την Μαύρη Θάλασσα στη Μεσόγειο παραμένει το ίδιο σημαντικός όσο ήταν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όπως και ο παραδοσιακός ρόλος της Τουρκίας ως αντίβαρο στη ρωσική επιρροή στην περιοχή. Και όσο δύσκολο κι αν είναι για την Ευρώπη να σταματήσει τη ροή των προσφύγων από τη Συρία με τη συνεργασία της Τουρκίας, θα ήταν αδύνατο χωρίς αυτήν. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα και η Τουρκία συνεχίζουν να έχουν σοβαρές εδαφικές διεκδικήσεις η μία κατά της άλλης, κάτι που η από κοινού συμμετοχή τους στο ΝΑΤΟ βοηθά να διατηρεί υπό έλεγχο.

Σε όρους δημοκρατικών αξιών, το ιστορικό της Τουρκίας είναι ασυνεχές. Υπήρξαν πραξικοπήματα το 1960, το 1971 και το 1980. Ένας πόλεμος κατά των κούρδων, όπου δεκάδες χιλιάδες σκοτώθηκαν ή εκτελέστηκαν, διήρκησε επί δεκαετίες και αναζωπυρώθηκε πέρυσι. (Τη δεκαετία του 1980, η Τουρκία απέρριψε ακόμη και την ύπαρξη της κουρδικής εθνότητας.) Σε διάφορες στιγμές, τα πολιτικά δικαιώματα περιορίστηκαν σημαντικά. Μέσα από όλα αυτά, η Τουρκία διατήρησε τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ.

Ο Ομπάμα έπραξε σωστά όταν δεν ενέκρινε τις σημερινές πολιτικές του Ερντογάν αρνούμενος να τον συναντήσει επισήμως αυτήν την εβδομάδα, και οι ΗΠΑ και η Ευρώπη μπορούν και πρέπει να κάνουν περισσότερα για να προστατέψουν τους πολιτικούς και τους δημοκρατικούς θεσμούς στην Τουρκία. Στην πραγματικότητα, οργανισμοί όπως το ΝΑΤΟ και το Συμβούλιο της Ευρώπης προσφέρουν στη Δύση τα εργαλεία για να επηρεάσει την κατεύθυνση της Τουρκίας.

Η Τουρκία αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952. Η συμμετοχή της παραμένει τόσο σημαντική – και περίεργη – όσο ποτέ.