Τρίτη, 12 Απριλίου 2016

Οι απαρχές του Ενωτικού ζητήματος - Από το 19ο αιώνα μεχρι το 1960 - Τα Οκτωβριανά - Η στάση της Εκκλησίας και των μειονοτήτων (Α' ΜΕΡΟΣ)


Οι απαρχές του Ενωτικού ζητήματος - Από το 19ο αιώνα μεχρι το 1960 - Τα Οκτωβριανά - Η στάση της Εκκλησίας και των μειονοτήτων (Α' ΜΕΡΟΣ)
Όλη η προσπάθεια των Κυπρίων για Ένωση με την Ελλάδα από την εποχή του Καποδίστρια μέχρι το 1960- Ιστορικές αναφορές για το ρόλο της Εκκλησίας και των μειονοτήτων της Κύπρου- Ο σημαντικός ρόλος των Οκτωβριανών ως έναυσμα του αγώνα του 1955-59 - Σε ποιοες περιπτώσεις η Κύπρος προσφέρθηκε στην Ελλάδα ως αντάλλαγμα - Ιστορική έρευνα 



Το Ενωτικό ζήτημα - Η Τουρκία ξαναμπαίνει στο παιχνίδι - Η Ελλάδα απομακρύνεται και η κατάληξη της Ζυρίχης- Λονδίνου (Β' ΜΕΡΟΣ)

Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ


ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 1955
Η ελληνικότατη Κύπρος μας,κατακτήθηκε το 50μ.Χ από τους Ρωμαίους,στην συνέχεια δε το 330 μ.Χ
πέρασε στους Βυζαντινούς,το 1192 στους Φράγγους,το 1489 στους Βενετούς και το 1571 στην Οθωμανική αυτοκρατορία.

ΚΥΠΡΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Το 1878 ο σουλτάνος παραχωρεί την Κύπρο στους Βρετανούς,μετά απο μια ακόμη (πολλοστή) ήττα των Οθωμανών Τούρκων απο τους Ρώσους, με την υπόσχεση στο Σουλτάνο ότι το Αγγλικό στέμμα θα τον βοηθήσει στον επόμενο πόλεμο. Στην πραγματικότητα οι Βρετανοί την πήραν για να την χρησιμοποιούν ως ορμητήριο στην Ανατολική Μεσόγειο για την προστασία κυρίως της μεγαλύτερης στρατηγικής τους επένδυσης μετά την Ινδία, που ήταν η διώρυγα του Σουέζ στην Αίγυπτο.

Το 1921 με ευκαιρία την εκατονταετηρίδα από την έναρξη της ελληνικής επανάστασης οι Κύπριοι κάνουν το πρώτο δημοψήφισμα για "Ένωση"με την μητέρα πατρίδα.Οι Βρετανοί προβαίνουν σε απελάσεις.Το 1930 γίνεται δεύτερο δημοψήφισμα.


ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

Η πρώτη εξέγερση των Κυπρίων κατά των Βρετανών,έγινε τον Οκτώβριο του 1931,με αποτέλεσμα οι Βρετανοί να επιβάλουν σκληρά δικτατορικά μέτρα.

Κατά τον Β'ΠΠ Κύπριοι εθελοντές συμμετέχουν σ'αυτόν υπό την σημαία της Μ.Βρετανίας.

Μετά από δημοψήφισμα το οποίο πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 15 Ιανουαρίου 1950 το 95,7% των Κυπρίων ψήφισαν υπέρ της Ένωσης της Κύπρου με τη μητέρα Ελλάδα.Αρχιεπίσκοπος της Εκκλησίας της Κύπρου η οποία είχε αναλάβει τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος ήταν τότε ο
Μακάριος Β'. Τον Ιούνιο όμως απεβίωσε και στη θέση του εξελέγη ο Μακάριος Γ' χωρίς άλλον υποψήφιο.Ήταν το τρίτο αλλά μαζικότερο δημοψήφισμα που διεξήχθη στην Κύπρο με σκοπό την ανάδειξη της επιθυμίας των Κυπρίων για Ένωση.

ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΜΑΚΑΡΙΟΣ

Με πάνδημα συλλαλητήρια, με παγκύπριες εθνοσυνελεύσεις και ενέργειες προς την κυπριακή κυβέρνηση και τον ΟΗΕ διαδηλωνόταν ο πόθος των Ελλήνων Κυπρίων για την εθνική τους αποκατάσταση. Οι ειρηνικές αυτές ενέργειες απέβησαν άκαρπες. Είναι χαρακτηριστική η γραπτή απάντηση του Κυβερνήτη Σέρ Αντριου Ράιτ στο αίτημα του Αρχιεπισκόπου και Εθνάρχου να εφαρμοσθεί το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης του κυπριακού λαού: "Η Βρετανική Κυβέρνηση δεν σκοπεύει οποιαδήποτε αλλαγή της κυριαρχίας της Κύπρου και θεωρεί το ζήτημα κλειστό".

Έτσι το 1952 ξεκίνησαν οι προετοιμασίες για τον αγώνα κατά των Άγγλων από τη μυστική Επιτροπή Αγώνα. Τα 12 μέλη της ορκίστηκαν στις 7 Μαρτίου 1953 στην Αθήνα ότι θα ξεκινούσαν ανυποχώρητο αγώνα για την Ένωση. Μεταξύ αυτών ο Κύπριος απόστρατος Συνταγματάρχης του Ελληνικού Στρατού, Γεώργιος Γρίβας και ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος Γ'. Ο Γρίβας μετά από
δύο αναγνωριστικά ταξίδια στην Κύπρο (Ιούλιος 1951, Οκτώβριος 1952) μεταβαίνει στο νησί τον Νοέμβριο του 1954 και ξεκινά την οργάνωση του ένοπλου κινήματος και την εκπαίδευση των μελών του.Η ένοπλη οργάνωση που ξεκίνησε τη δράση της την 1η Απριλίου 1955, πήρε το όνομα Ε.Ο.Κ.Α (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών).Ο κύριος σκοπός της ΕΟΚΑ ήταν η Ένωση.


Ο Γρίβας ήταν ο στρατιωτικός ηγέτης και ο Μακάριος ήταν ο πολίτικος ηγέτης. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος είχε ήδη από τη μέρα της ανάληψης των Αρχιεπισκοπικών του καθηκόντων ξεκινήσει να
πιέζει την Αθήνα για να προσφύγει εκ μέρους της Κύπρου στον ΟΗΕ, αφού η Βρετανία αρνούνταν πεισματικά να δεχθεί ότι υπήρχε θέμα Κυπριακού και άρα να το συζητήσει με την Ελλάδα. Έτσι,το 1954 η Ελλάδα προσφέυγει για πρώτη φορά στον ΟΗΕ. Μέχρι το 1959 θα ακολουθήσουν ακόμα τέσσερις ελληνικές προσφυγές.


ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ Γ.ΓΡΙΒΑΣ

Η ΕΟΚΑ στο στρατιωτικό πεδίο παρέμεινε αήττητη, γεγονός που παραδέκτηκαν ακόμα και οι ίδιοι οι Άγγλοι.Στις 9 Μαρτίου 1956 οι Βρετανοί εξορίζουν τον Μακάριο στις Σεϋχέλλες.Αρχές του 1957 ο Μακάριος έδωσε σημεία συμβιβασμού και οι Άγγλοι τον άφησαν ελεύθερο από τις Σεϊχέλες στις 23 Μαρτίου 1957, αλλά του απαγόρευσαν να γυρίσει στην Κύπρο. Εγκαταστάθηκε στην Αθήνα.

Στις Σεϊχέλλες ο Μακάριος και άλλοι τρείς κύπριοι ιερωμένοι διέμειναν σε ένα ανάκτορο,με υπηρέτες και λοιπές ανέσεις.Όπως απεδείχθει μεταγενέστερα σκοπός των Βρετανών ήταν να τον ηρωποιήσουν με την εξορία,ώστε να γίνει πρόεδρος της Κυπριακής δημοκρατίας μετά την απελευθέρωση της Κύπρου και να εξυπηρετεί,όπως απεδείχθει εκ των υστέρων ,τα συμφέροντα των Βρετανών στην περιοχή.

Αφού λοιπόν δεν μπορούσαν να υποτάξουν τους αγωνιζομενους Κύπριους χρησιμοποίησαν τη διπλωματία για να παγιδεύσουν τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο και την ελληνική κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Ένα από τα δόλια μέσα που χρησιμοποίησαν ήταν η υποκίνηση των Τούρκων της Κύπρου που αποτελούσαν μόλις το 18% του πληθυσμού σε καταστροφές, λεηλασίες και δολοφονίες Ελλήνων. Δημιουργήθηκε έτσι έκρυθμη κατάσταση και οι Βρετανοί παρουσίαζαν το πρόβλημα ως ελληνοτουρκικό αναδεικνύοντας τον εαυτό τους σε ρόλο διαμεσολαβητή.


ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ

Ύστερα από παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, με την ενθάρρυνση των ΗΠΑ που είχαν επικρατήσει σαν η κυρίαρχη δύναμη στην περιοχή της Μεσογείου, ο Μακάριος αποδέχθηκε, χωρίς σοβαρούς δισταγμούς, τις συμφωνίες της Ζυρίχης-Λονδίνου για τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους, συνεταιρικού με τους Τουρκοκύπριους. Οι συμφωνίες μονογραφήθηκαν στις 11 Φεβρουαρίου 1959 στη Ζυρίχη από τους πρωθυπουργούς της Ελλάδας και της Τουρκίας, Καραμανλή και Μεντερές.

Ετσι οι Βρετανοί πέτυχαν τον σκοπό τους,αφού δεν εξηγείται αλλιώς η υπογραφή των Συμφωνιών
Ζυρίχης-Λονδίνου σύμφωνα με τις οποίες η Κύπρος έγινε ανεξάρτητο κράτος και οι Βρετανοί κρατούσαν δύο μεγάλες περιοχές ως βάσεις, απαγορευόταν η Ένωση,ενώ η Τουρκία αποκτούσε εγγυητικά και επεμβατικά δικαιώματα και αποστολή μόνιμης στρατιωτικής δύναμης στο νησί,της
ΤΟΥΡΔΥΚ(600 άτομα),όπως και της Ελληνικής ΕΛΔΥΚ(950 άτομα).Εγγυήτριες δυνάμεις του νέου κράτους,της "ΚυπριακήςΔημοκρατίας"ήταν η Ελλάδα,η Τουρκία και η Βρετανία.

Η ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΕΛΔΥΚ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ

Ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος επιστρέφει στην Κύπρο την 1 Μαρτίου 1959 και εκλέγεται πρώτος πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 13 Δεκεμβρίου 1959.Η επίσημη εγκαθίδρυση της ανεξάρτητης Κυπριακής Δημοκρατίας έγινε στις 16 Αυγούστου 1960. Ο Γρίβας βάση της συμφωνίας αναχωρησε για την Ελλάδα στις 17 Μαρτίου 1959 και προήχθει από την ελληνική βουλή σε αντιστράτηγο εν αποστρατεία.

Οι απαρχές του Ενωτικού ζητήματος - Από το 19ο αιώνα μεχρι το 1960 - Τα Οκτωβριανά - Η στάση της Εκκλησίας και των μειονοτήτων (Α' ΜΕΡΟΣ)
Όλη η προσπάθεια των Κυπρίων για Ένωση με την Ελλάδα από την εποχή του Καποδίστρια μέχρι το 1960- Ιστορικές αναφορές για το ρόλο της Εκκλησίας και των μειονοτήτων της Κύπρου- Ο σημαντικός ρόλος των Οκτωβριανών ως έναυσμα του αγώνα του 1955-59 - Σε ποιοες περιπτώσεις η Κύπρος προσφέρθηκε στην Ελλάδα ως αντάλλαγμα - Ιστορική έρευνα

Του Αντρέα Πολυκάρπου
Το ενωτικό ζήτημα της Κύπρου με τη μητροπολική Ελλάδα εμφανίζεται κατά το 19ο αιώνα. Η Οθωμανική αυτοκρατορία αρχίζει να βάλλεται από τους έλληνες επαναστάτες και οι Κύπριοι με πρωτεργάτες τους εκκλησιαστικούς πατέρες πρωτοστατούν στον αγώνα με απώτερο στόχο τη λύτρωση της από τους κατακτητές και την ένωση της με την Ελλάδα.



Από το 1570 όπου οι Οθωμανοί κατέλαβαν τη νήσο ξεκίνησαν οι προσπάθειες αποτίναξης του οθωμανικού ζυγού. Χαρακτηριστικά όπως αναφέρουν οι πηγές η Μαρία Συγκλητική πυρπολεί το καράβι του Μεχμέτ Πασά το οποίο θα μετέφερε αυτή και άλλες κύπριες στην Κωνσταντινούπολη στο χαρέμι του σουλτάνου.

Πέρα από την προσπάθεια αυτή και από άλλες εξεγέρσεις που έγιναν φτάνουμε στις 9 Ιουλίου 1821 όπου θανατώνονται με διαταγή ου διοικητή της Κύπρου Κιουτσούκ Μεχμέτ ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός για τη δράση τους στον ένοπλο αγώνα του 1821.Πολλοί δε κύπριοι στέλνονται στον απελευθερωτικό αγώνα κατά των οθωμανών.



Αντιπροσωπεία των Κυπρίων το 1828 ζητάει από τον Ιωάννη Καποδίστρια να περιλάβει το νησί στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος.

Οι κύπριοι βρίσκονταν πάντα στο πλευρό των ελλήνων αγωνιστών. Η μακραίωνη ιστορία τους το επιβεβαιώνει πολλάκις.

Το 1854 στέλνονται στρατιώτες στην ήπειρο και στη Θεσσαλία που μάχονται στα στρατιωτικά σώματα των Ζέρβα, Γριβαίων και Τζαβέλα. Ακόμη στρατιώτες στέλνονται το 1897 στην Κρήτη αλλά και κατά τους Βαλκανικούς πολέμους στο Μακεδονικό μέτωπο.

Το ενωτικό ζήτημα υπήρξε πολύ έντονο μέχρι και το 1960. Οργανώθηκε κυρίως από την Εθναρχία (εκκλησία) αλλά και μέσα από τη θέληση των ελληνοκυπρίων. Η ανταπόκριση της ελληνικής πλευράς δεν ήταν πάντα η αναμενόμενη.



Ασφαλώς και έγιναν αρκετές διπλωματικές προσπάθειες οι οποίες όμως και ναυάγησαν φέρνοντας την Κύπρο στη σημερινή κατάσταση. Ο Ιωάννης Καποδίστριας και ο Ελευθέριος Βενιζέλος ενέτασσαν την Κύπρο στον Ελληνικό χάρτη.

Όμως οι βλέψεις τους δεν καρποφόρησαν. Η Κύπρος αυτονομήθηκε και εντέλει διχοτομήθηκε.

Οι χαμένες ευκαιρίες

Η Ελλάδα είχε πολλές ευκαιρίες να ενωθεί με τη μεγαλόνησο. Ευκαιρίες τις οποίες για πολιτικούς και οικονομικούς λόγους δεν εκμεταλλεύτηκε.

Οι πιο πρόσφατες είναι:

• Το 1913 Οι βρετανοί προσφέρουν την Κύπρο στον Ελευθέριο Βενιζέλο με αντάλλαγμα να παραχωρηθεί το λιμάνι του Αργοστολίου στην Αγγλία.

• Την 17η Οκτωβρίου 1915 η Κύπρος προσφέρεται στην κυβέρνηση Ζαΐμη με αντάλλαγμα να εισέλθει ουδέτερη Ελλάδα στον Α’ παγκόσμιο πόλεμο. Η κυβέρνηση αρνείται και όταν εντέλει εισέρχεται στον πόλεμο η προσφορά δεν ισχύει πια.

• Το 1920 η Κύπρος προσφέρεται από τους Άγγλούς στην Ελλάδα, ως ανταλλαγή για τη Σμύρνη, αλλά η κυβέρνηση Βενιζέλου προτιμά τη Σμύρνη, αφού η Κύπρος θα γινόταν ούτως ή άλλως κάποτε ελληνική.

• Το 1940-45 οι ελληνοκύπριοι πολεμούν στο πλευρό των συμμάχων ενάντια στους Γερμανούς Ναζί, περιμένοντας από τους Βρετανούς να τηρήσουν την υπόσχεση τους και με το πέρας του πολέμου να ενωθούν με την Ελλάδα.

Η τότε κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου δεν προσπάθησε με διπλωματικά και πολιτικά μέσα να ενσωματώσει τη μεγαλόνησο αφού τα συμφέροντα της ήταν αγγλοαμερικανικά.



Ο ρόλος της Εθναρχίας

Η εκκλησία της Κύπρου είχε πάντα πρωτεύοντα ρόλο στην προσπάθεια ένωσης του νησιού με την Ελλάδα. Από την 9η Ιουλίου και τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό μέχρι και τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο το Γ’ η εκκλησία πίεζε τους κατακτητές αλλά και τις ελληνικές κυβερνήσεις για το φλέγον ενωτικό ζήτημα.

Κατά τη διάρκεια της αγγλοκρατίας στέλνονταν ιερατικές αποστολές στην Ευρώπη και στην Ελλάδα προκειμένου να συνομιλήσουν με πολιτικούς για την κατάσταση του νησιού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η αποστολή υπό του Μητροπολίτη Πάφου Λεόντιου στην Αγγλία όπου τελικά έλαβε την αρνητική απάντηση όσον αφορά το ζήτημα της αυτοδιάθεσης από την κυβέρνηση Attlee.



Οι Βρετανοί καλούσαν τους Ιερείς να παραμείνουν στα εκκλησιαστικά αλλά η εκκλησία της μεγαλονήσου ανασυγκροτήθηκε και ιδρύθηκε η Εθναρχία από το Μακάριο Β’ ( Ο οποίος είχε πολεμήσει το 1912 στο πλευρό των Μακεδονομάχων).

Επί της αρχιερατείας του διενεργείται το δημοψήφισμα του 1950 όπου το 95 % των κατοίκων του νησιού, ανάμεσα τους και τ/κ ψηφίζουν υπέρ της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα. Το Μάρτιο του 1951 τον διαδέχεται στον αρχιεπισκοπικό θρόνο ο Μητροπολίτης Κιτίου Μακάριος Γ’.

Ακόμη η εκκλησία της Κύπρου κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα κατά των Άγγλων το 1955-59 στήριξε ηθικά και υλικά τον αγώνα.

Πολλοί αγωνιστές διέμεναν στο μοναστήρι της ιεράς μονής Κύκκου, που βρίσκεται στην οροσειρά του Τροόδους. Ο ίδιος ο αγώνας ξεκίνησε υπό τις εντολές του Αρχιεπισκόπου- Εθνάρχου Μακαρίου, ο οποίος και ήταν ο πνευματικός ηγέτης.

Κατά την περίοδο των οκτωβριανών η εκκλησία πρωτοστατούσε στις λαϊκές εξεγέρσεις με ιερείς όπως ο Νικόδημος Μυλωνάς, ο οποίος μαζί με άλλους ιερείς συνδυάζαν την επαναστατική δράση με την εθνική αυτοδιάθεση της Κύπρου.

Η κλιμάκωση των γεγονότων και τα Οκτωβριανά του 1931

Ο Οκτώβριος του 1931 ήταν σημαντικότατη χρονιά για τον κυπριακό λαό αφού σκιαγραφήθηκε από την πρώτη ομαδική εξέγερση των ελληνοκυπρίων κατά των Άγγλων. Αφορμή ήταν οι εξαντλητικοί φόροι που επέβαλλαν στην Κύπρο οι Βρετανοί. Το βαθύτερο όμως αίτιο ήταν το αίτημα του κυπριακού λαού για αυτοδιάθεση.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Οι Βρετανοί είχαν εφαρμόσει ένα αιρετό νομοθετικό συμβούλιο που αποτελείτο από εννέα διορισμένους Βρετανούς βουλευτές, τρεις Τουρκοκυπρίους και δώδεκα Ελληνοκυπρίους.

Η πλειοψηφία των ελλήνων ήταν πλασματική, αφού σε κάθε ψήφισμα οι τουρκοκύπριοι συμπράτταν με τους άγγλους, ενώ προσθέταν και την ψήφο του άγγλου κυβερνήτη υπερ τους. Τα ελληνικά μέλη του νομοθετικού σώματος διαμαρτύρονταν λόγο του ότι οι βρετανικές αρχές καρπώνονταν τον πλούτο του νησιού χωρίς να νοιάζονται για τις πραγματικές ανάγκες του λαού.

Η προσπάθεια των βρετανών να επιβάλουν τον αντιλαϊκό προϋπολογισμό προσέκρουσε τόσο στους Ελληνοκυπρίους αντιπροσώπους όσο και στον τ/κ αντιπρόσωπο Nejati Bey. Οι βρετανοί τότε επικαλέστηκαν με ενέργεια του τότε κυβερνήτη της Κύπρου Storrs καταφεύγει στην τροποποίηση του τελωνειακού δασμού με το «διάταγμα εν συμβουλίο».

Το γεγονός αυτό αποτέλεσε την αφορμή να παραιτηθούν οι έλληνες αντιπρόσωποι ενώ ο Μητροπολίτης Κιτίου διακηρύσσει την αντίθεση του στο νομοθετικό σώμα και παραιτείται πρώτος από αυτό.

Τα γεγονότα εξελίχθηκαν ραγδαία. Στις 18 Οκτωβρίου 1931 ο Μητροπολίτης Νικόδημος Μυλωνάς κυκλοφορεί στο λαό διάγγελμα με το οποίο του γνωστοποιεί τα καθέκαστα και δηλώνει την παραίτηση του. Την ίδια μέρα εκφώνησε στη Λάρνακα επαναστατική ομιλία με την οποία καλούσε τον κυπριακό λαό να αγωνιστεί για την Ένωση και μόνο για την Ένωση.



Η ρήξη με τους βρετανούς μπήκε στη συνείδηση του λαού. Έτσι στις 20 Οκτωβρίου του 1931 τα μαγαζιά όλα κλείνουν και οι καμπάνες της εκκλησίας της Φανερωμένης χτυπούν ηχηρά για να μαζέψουν τους Έλληνες της Κύπρου.

Ο κόσμος μαζευόταν Εμπορική Λέσχη Λευκωσίας όπου και θα μιλούσαν βασικά μέλη της Ε.Ρ.Ε.Κ. (Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση Κύπρου). Σταδιακά μαζεύτηκε πλήθος κόσμου που έφτανε τις οκτώ χιλιάδες. Στόχος ήταν να κατευθυνθούν προς το κυβερνείο και να αποδώσουν στον άγγλο κυβερνήτη το ενωτικό υπόμνημα.

Η πορεία ξεκίνησε προς το κυβερνείο με τον οικονόμο Φανερωμένης να άγετε αυτής με το λάβαρο της Ελλάδας στα χέρια. Μαζί τους ενώνονταν απ’ όλες τις πλευρές της Λευκωσίας οι έλληνες κάτοικοι.

Το αθλητικό σωματείο Α.Π.Ο.Ε.Λ. ( που ιδρύθηκε με κύριο στόχο του την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα) πρωτοστατούσε με αθλητές του στην πορεία. Εντέλει η λαοθάλασσα φτάνει έξω από το κυβερνείο.

Ο Storrs ειδοποιεί ότι δεν θα δεχθεί κανένα παρά μόνο ολιγομελές αντιπροσωπευτικό σώμα. Η αστυνομία αρνείται να χρησιμοποιήσει βία. Ο άγγλος κυβερνήτης βλέπει το κυβερνείο του να φλέγεται ενώ την ίδια στιγμή ελληνικές σημαίες κυματίζουν στο κυβερνείο.



Η αγγλική σημαία υποστέλλεται κι υψώνεται στην οροφή του κυβερνείου η Ελληνική. Εντέλει ο στρατός ανοίγει πυρ στους διαδηλωτές, σκοτώνει ένα (τον Ονούφριο Κληρίδη) και τραυματίζει άλλος δεκαπέντε.

Το συλλαλητήριο διαλύεται αλλά ο αντίκτυπός του άγγιξε όλη την Κύπρο ( στην Αμμόχωστο στις 25 Οκτωβρίου φονεύθηκε άλλος ένας κύπριος διαδηλωτής, ο Χαράλαμπος Φιλής) αλλά και τις γειτνιάζουσες χώρες.

Η κυπριακή παροικία της Αιγύπτου αντέδρασε στο άκουσμα των γεγονότων, ενώ υπάρχουν μαρτυρίες ότι από το Λίβανο, το Σουδάν και την Αβησσυνία στάλθηκαν χρήματα και όπλα.

Στην Αμμόχωστο προαναγγέλθηκε από τον Ρωσσίδη, μέλος του νομοθετικού σώματος, η έναρξη της παθητικής αντίστασης κατά των Άγγλων. Τα Οκτωβριανά θα ήταν η αρχή της πτώσης της αγγλικής αυτοκρατορίας στο νησί.

* Στοιχεία και ντοκουμέντα για την έρευνα πάρθηκαν από τα βιβλία:

1. Πέτρος Στυλιανού, « Τα οκτωβριανά», εκδόσεις: Επιφανίου, Λευκωσία 2002.

2. «Κύπρος, η οδύσσεια της ανεξαρτησίας», εκδόσεις: Ελευθεροτυπία.

3. Πλουτή Σέρβα, «Κοινή πατρίδα», εκδόσεις: Πρόοδος, 1997.

4. Κλείτου Ιωαννίδη, «Η συμβολή της Ιεράς Μονής Κύκκου στον απελευθερωτικό αγώνα του 1955-59», εκδόσεις: Ιεράς Μονής Κύκκου, 2009.

5. Αλέξης Κύρου, «Ελληνική Εξωτερική Πολιτική», εκδόσεις: Εστία, Αθήνα.

6. Δ. Βάκα, «Μεγάλη Ελλάς- Ελευθέριος Βενιζέλος, πολεμικός ηγέτης». Αθήνα.

7. Παπαγεωργίου Σπύρος, «Τα κρίσιμα ντοκουμέντα του Κυπριακού», τόμος Α’, εκδόσεις: Γ. Λαδιά, Αθήνα 1983.

- See more at: http://www.onlycy.com/articles/kyria-themata/topika/69336-oi-aparhes-toy-enotikoy-zitimatos-apo-to-19o-aiona-mehri-to-1960#sthash.FKHLp4Cg.dpuf